SCENARIUSZ SPOTKANIA Z POEZJĄ I PROZĄ TADEUSZA BOROWSKIEGO.

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z POEZJĄ I PROZĄ TADEUSZA BOROWSKIEGO

+ wywiad z panem Jackiem Zieliniewiczem, który przeżył pobyt w obozie w Auchwitz

(scenariusz zrealizowałam w 2013 roku)

Prowadzący: X / Y

X: Witamy na spotkaniu poświęconemu twórczości obozowej Tadeusza Borowskiego.

Y: Dziękujemy za przybycie naszego gościa pana Jacka Zieliniewicza, który mamy nadzieję podzieli się z nami wspomnieniami dotyczącymi pobytu w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.

X: Witamy także Was, drodzy nauczyciele i uczniowie. Dziękujemy, że zechcieliście być tu razem z nami.

Y: W literaturze polskiej czasu wojny i powojnia, bujnej i różnorodnej, Tadeusz Borowski był postacią wyjątkową. Choć żył zaledwie 29 lat i pozostawił po sobie dorobek ilościowo niewielki, niedopełniony, niepozbawiony wewnętrznych sprzeczności – trudno przecenić jego wartość i znaczenie.

X: Za życia był pisarzem czytywanym, frapującym, lecz przede wszystkim spornym. Prawie każdy jego utwór, każda książka wywoływały dyskusje i sprzeciwy. Debiutował w środku okupacji, w końcu roku 1942. Miał lat 20. Pracował jako magazynier w firmie budowlanej na Pradze i studiował polonistykę w tajnym uniwersytecie warszawskim. Wojna przyspieszyła dojrzewanie nowego pokolenia literackiego. Wśród jego kolegów uniwersyteckich byli m.in.: Krzysztof Kamil Baczyński czy Tadeusz Gajcy.

***Wiersz z I tomu poezji pt. „Pieśń”

Y: W parę miesięcy po debiucie, w lutym 1943 roku, Borowskiego aresztowało gestapo, gdy idąc śladem narzeczonej, na nic się nie oglądając, wpadł do tzw. „kotła”. Uwięziony został na Pawiaku. Wkrótce odtransportowano go do największego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego, do Oświęcimia, pracującego pełną parą krematoriów. Na przedramieniu wytatuowano mu numer 119198. Oto jak Borowski przedstawił dzień, kiedy złapano jego narzeczoną. Posłuchajmy fragmentu opowiadania „Pożegnanie z Marią”

*** Fragment opowiadania

X: Po kilku miesiącach pracy na Budach i na Harmenzach, zapadł na ciężką chorobę i znalazł się w oświęcimskim szpitalu. Gdy go odratowano, przyjaciele pozostawili go w szpitalu w charakterze pielęgniarza. Posłuchajmy fragmentu opowiadania „U nas w Auschwitzu”

*** fragment „U nas w Auschwitzu”

X: Reakcja Borowskiego na uwięzienie i obozową marszrutę była dość dziwna. Jakby niczego innego nie oczekiwał, jakby był na to przygotowany. W obrocie własnego życia widzi jedynie spełnienie dobrze mu znanej prawidłowości ogólnego losu. Ani w więzieniu, ani w obozie nie przestaje pisać. Posłuchajmy listu poety do swoich rodziców.

*** List do rodziców

Y: Niewiele obozowych wierszy Borowskiego ocalało, ale mimo to tworzą one niezwykle piekielny obraz zaniku wszelkich ludzkich wartości moralnych. Na tym tle świeci się jedyna radość poety, nie pokonana liryka miłosna. Posłuchajmy kilku wierszy o miłości poety do Marii.

*** wiersze o miłości

Niedaleko od niego, za drutami, w jeszcze potworniejszych warunkach przebywała jego narzeczona. Stara się z nią porozumiewać, dostarczać jej lekarstw. Wkrótce dobrowolnie porzucił szpital, wstąpił do obozowych dekarzy, żeby widywać się ze swą dziewczyną. Posłuchajmy fragmentu opowiadania „Proszę państwa do gazu”.

*** „Proszę państwa do gazu”

X: W swych opowiadaniach Borowski przedstawił najistotniejszą i najbardziej bolesną prawdę o Oświęcimiu. Udało mu się to, gdyż spojrzał na lagry zimnym, bezlitosnym okiem. Dla Borowskiego lagry, czyli obozy koncentracyjne są konsekwencją rozkwitu i triumfów III Rzeszy, nowego ładu, jaki hitleryzm usiłował narzucić podbitej Europie. Prócz przejrzenia logiki hitlerowskiej zbrodni, opowiadania Borowskiego dokonały czegoś więcej. Inaczej niż w całej prawie pozostałej literaturze sformułowały tragedię obozów. Według autora największą tragedią lagrów, do jakiej doprowadziła hitlerowska zbrodnia świadoma, zbrodnia logiki, było zgwałcenie człowieczeństwa ofiar, przymuszenie ich za cenę życia do uległości, świadome i skalkulowane poszczucie brata na brata. Posłuchajmy fragmentu opowiadania „Dzień na Harmenzach”

*** fragm. „Dzień na Harmenzach” (rozdz. 1, 5)

Y: W powojennej poezji Borowskiego rodzi się poczucie winy wobec znanych i nieznanych umarłych – że przeżył. Czuł się tak każdy, kto był uczestnikiem tej tragedii. Poeta pragnie powrotu do normalnego życia, ale nie ma ucieczki od własnej wiedzy i własnej pamięci. Jest zawiedziony tym, że winni nie zostali należycie ukarani. Pomimo tych rozterek, w czerwcu 1946 roku udaje się Borowskiemu wrócić do ojczyzny i tam żeni się z ukochaną Marią.

*** wiersze

X: Lata 1948/1949 rozpoczynały okres mało przychylny dla pracy pisarza. Wstępuje do PPR, wyjeżdża do Niemiec. Z zapałem oddaje się formowaniu ruchu kulturalnego powstałej właśnie NRD i pozostawi najlepszą pamięć w kręgu postępowych pisarzy niemieckich. Nagła samobójcza śmierć pisarza stała się podówczas dla wszystkich zupełnym zaskoczeniem i pozostała tajemnicą do dziś.Tadeusz Borowski należał do tych pisarzy, dla których życie i poezja to jedno. Czytając po latach jego wiersze, opowiadania, wydaje się jakby były ciągle żywe, wciąż wstrząsają i niepokoją.

Dziękujemy Wam za wysłuchanie prezentacji na temat twórczości Tadeusza Borowskiego. Na koniec posłuchajmy wiersza Tadeusza Borowskiego pt. "Labirynt".

*** Labirynt

( wychodzą na środek wszyscy, którzy czytali)

Y: Zapraszamy Was na 20 minutową przerwę, w czasie której możecie zobaczyć antramę przedstawiającą reprodukcje zdjęć Borowskiego oraz rysunki Janiny Tollik, artystki żydowskiego pochodzenia, której udało się przeżyć i przekazać nam poprzez rysunek jak wyglądało codzienne życie w obozie. Po przerwie poprosimy o głos naszego gościa pana Jacka Zieliniewicza – który, podobnie jak Borowski i Janina Tollik, przeżył obóz w Oświęcimiu.

(ukłon)